Saga - Nên ăn gì để an toàn cho sức khỏe?

Người ta thường nói “ăn để mà sống chứ không phải sống để mà ăn”. Vâng, phải “ăn để mà sống” chứ! Nhưng mà ăn cái gì khi mà càng ngày càng có nhiều thực phẩm bị cảnh báo là sẽ bị ung thư?

Cách đây vài năm có một dạo các tiệm phở khách vắng tanh vì bị phát hiện có formol trong bánh phở. (Rồi theo dòng thời gian, mọi người lại tiếp tục thưởng thức phở một cách khá vô tư!)

Tiếp sau đó là những thông tin: “Người tiêu dùng đã được cảnh báo: trong bánh phở có formol, giò chả có hàn the, bún có chất tẩy trắng; nhưng ngay cả các loại thực phẩm như mứt, dưa, kiệu… thì cho đến nay, vẫn chưa hề có một sự kiểm tra, khảo sát nào của cơ quan chức năng”. Gần đây nhất báo chí phanh phui về nước tương, chưa hết:: đến cả rau sống cũng không an toàn! Chưa kể dịch cúm gia cầm, heo bò lở mồm long móng, cá ướp hóa chất, rau xịt thuốc trừ sâu, quả có chất kích thích tăng trưởng…

Theo cộng đồng Saga thì chúng ta sẽ ăn gì bây giờ với những cảnh báo liên tục về an toàn thực phẩm như thế? Chỉ đọc lướt các thống kê là chẳng ai dám ăn gì hết, kiểu này chắc ăn cơm với cơm là chắc ăn hơn hết(?) Nói thế nhưng biết đâu gạo cũng chưa chắc là an toàn, thôi thì cứ "ăn để mà sống" còn chuyện gì đến sẽ đến vậy!

Cảnh báo khi ăn rau sống

Không chỉ có các loại bào nang amip, trùng lông, trùng roi… các loại rau sống trên thị trường hiện nay còn chứa một lượng lớn các loại trứng, ấu trùng giun sán như: giun móc, giun đũa, giun đũa chó mèo, sán lá gan…

Ăn rau sống với nguồn rau không chọn lọc cũng đồng nghĩa với việc chúng ta đang tự nạp vào bụng mình những tác nhân gây bệnh nguy hiểm.

Đó là kết luận được rút ra từ đề tài nghiên cứu “Khảo sát ký sinh trùng trên rau sống bán tại các chợ trên địa bàn TP.HCM” do bộ môn Ký sinh trùng (KST) thuộc Trung tâm Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ y tế TP.HCM (TTĐT-BDCBYT) thực hiện và báo cáo tại Hội nghị Ký sinh trùng – côn trùng – vi nấm toàn quốc lần thứ 34, tổ chức tại TP.HCM hôm qua, 5-4-2007.

…………………..

Theo PGS Trần Thị Hồng và các cộng sự, cho đến nay vẫn chưa có phương pháp nào để tẩy sạch triệt để các KST trên rau. Để bảo vệ sức khỏe người dân, trước mắt, các cơ quan chức năng nên có khâu kiểm nghiệm KST các nguồn rau cung cấp vào thành phố; tăng cường tuyên truyền để người dân dùng rau sạch – rau an toàn.

Về phía người dân, ngoài việc rửa rau kỹ bằng máy sục ozon hoặc rửa nhiều lần bằng nước

thường có hỗ trợ thêm với nước rửa rau chuyên dụng, rửa dưới vòi nước chảy mạnh, nên chú ý không sử dụng các nguồn rau có màu sắc, hình dáng, mùi vị lạ. Nên chọn mua rau ở các cửa hàng rau sạch, rau an toàn có kiểm nghiệm của các cơ quan chức năng.

Thấy quy trình làm nước tương sẽ không ai dám ăn!

Đến nay đa số cơ sở sản xuất (CSSX) nước tương vẫn dùng hóa chất công nghiệp để sản xuất, như acid clohydric để thủy phân bánh dầu, rồi trung hòa bằng xút và soda ash. Giá hóa chất dùng trong công nghiệp rẻ hơn nhiều lần so với hóa chất dùng trong thực phẩm. Và các hóa chất công nghiệp luôn có hàm lượng tạp chất rất cao và chứa nhiều loại độc chất mà người ta khó và chưa phát hiện chúng. Còn giá của các loại hóa chất thực phẩm rất đắt, đòi hỏi độ tinh khiết cao và an toàn nên hiện nay muốn mua những hóa chất thực phẩm này cũng ít có nơi bán. Có lẽ vì vậy, nhiều CSSX đã chạy theo lợi nhuận mà “quên” sức khỏe người tiêu dùng. Trong khi đó chất lượng nước tương của những CSSX này chưa được cơ quan chức năng kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu vào.

Chưa kể trong quá trình sản xuất có thể sinh ra độc tố gây ảnh hưởng sức khỏe cho con người là 3-Monochloropropane-1,2-diol (3-MCPD) do phản ứng của acid clohydric với hàm lượng lipit có trong thực phẩm. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh khi có mặt 3-MCPD với hàm lượng quá cao sẽ tạo thành 1,3-DCP là chất gây đột biến gen ở người.

Hàn the, formol: thử là có!

Khảo sát trong ba năm 2004, 2005 và 2006 của TTYTDP TP.HCM cũng đưa ra những con số giật mình về hàn the. Năm 2004, có 64% mẫu (2.566 mẫu) giò sống, chả lụa, bánh giò, mì sợi được kiểm nghiệm có hàn the. Năm 2005 giám sát trên bốn loại thực phẩm này phát hiện 44% mẫu (1.285 mẫu) có hàn the. Năm 2006, giám sát tiếp bốn loại thực phẩm trên cũng phát hiện 40% số mẫu (1.349 mẫu) có hàn the. Trong đó bánh giò từ 4% (năm 2004) tăng lên 32% mẫu có hàn the; giò sống có hàn the tăng từ 28% (2004) lên 52%. Riêng formol qua xét nghiệm cũng phát hiện còn trong thực phẩm.

Trưa 29-1, chúng tôi ghé chợ Trần Hữu Trang. Tại một sạp bán mì sợi tươi và nhiều loại thực phẩm khác, chị Bùi Thị Minh Tý cho biết do sạp chị bán ít nên lò không giao hàng trực tiếp mà chị thường lấy mì sợi qua “lái”. Do lấy hàng qua lái nên chị không biết cơ sở sản xuất ở đâu.

Khi chúng tôi hỏi chị có biết một số loại thực phẩm như mì sợi, bánh phở… có chứa hàn the, formol không, chị bảo: “Không biết, chỉ biết bán thôi”. Tuy nhiên, người em của chị lại nói: “Bây giờ sử dụng chất đó không được đâu. Người ta (người tiêu dùng) biết, người ta la lên rồi”.

Một khảo sát năm 2005 của TTYTDP TP.HCM trên 450 người sản xuất kinh doanh (SXKD) cho thấy hơn 91% người SXKD biết hàn the là chất độc. Thế nhưng trả lời câu hỏi vì sao biết độc mà vẫn mua, bán sản phẩm có hàn the thì 19,5% cho rằng vì rẻ tiền; 19,3% cho là vì ngon; 22% cho rằng ăn ít không sao; hơn 24% cho biết không biết chỗ nào mua an toàn; 3,9% biết chỗ an toàn nhưng sản phẩm không ngon nên không mua.

Khảo sát 177 người SXKD về vấn đề “có biết SXKD giò chả, mì sợi và các sản phẩm của nó có hàn the thì bị xử phạt tiền và hủy hàng không?”, hơn 72% người nói biết nhưng vẫn… sử dụng!

Về phía người tiêu dùng, khảo sát của trung tâm này cũng cho thấy 90,5% người được khảo sát biết hàn the là chất độc hại cho sức khỏe nhưng 22% cho rằng hàn the ăn ít không sao; hơn 20% cho rằng vẫn ăn vì ngon; hơn 17% ăn vì rẻ và hơn 7% chấp nhận sử dụng sản phẩm có hàn the!

Bánh chưng xanh nhờ... pin

Cận tết, những khu vực bán bánh chưng, bánh tét tại nhiều nơi ở TP.HCM trông bắt mắt: từng chồng bánh chưng xanh mướt lá đập vào mắt người đi đường. Họ làm sao mà lá xanh thế? Và bất ngờ, một chủ cửa hàng bán bánh cho biết: “Nếu không bỏ hóa chất hay pin vào nồi bánh thì lá khó có thể xanh như vậy được”.

Tác hại

Thạc sĩ Trần Thị Thu Trà cũng cho biết: các chất từ pin chủ yếu là kim loại nặng như chì (Pb), thủy ngân (Hg), cadmium (Cd) và thạch tín (As)… Chì đặc biệt độc hại đối với não và thận, hệ thống sinh sản và hệ thống tim mạch của con người. Nhiễm độc chì sẽ gây hại đến các chức năng của trí óc, thận, gây vô sinh, sẩy thai và tăng huyết áp. Đặc biệt, chì là mối nguy hại với trẻ em. Một số nghiên cứu cho thấy nhiễm độc chì làm giảm chỉ số thông minh (IQ) của trẻ. Một số đánh giá của các nhà khoa học cho thấy cứ 10mg/dl tăng về chì trong máu sẽ gây giảm 1-5 điểm IQ đối với trẻ em bị nhiễm chì. Nhiễm chì làm hệ thần kinh luôn căng thẳng và rối loạn tập trung chú ý ở trẻ em từ 7-11 tuổi. Ở tuổi trung niên, nhiễm độc chì sẽ làm huyết áp tăng gây nhiều rủi ro về các bệnh tim mạch. Việc nhiễm chì mặc dù ở mức thấp cũng sẽ bị ngộ độc cao.

Cadmium rất nguy hiểm, chỉ cần một lượng 30-40g cũng đủ gây chết người. Do lượng cadmium thải ra khỏi cơ thể con người rất chậm (0,1% trong một ngày đêm) nên dễ diễn ra quá trình ngộ độc mãn tính. Những triệu chứng sớm nhất của nó là tổn thương ở thận và hệ thần kinh, có albumin trong nước tiểu, rối loạn chức năng các cơ quan sinh dục, sau đó thấy đau dữ dội ở xương sống lưng và xương. Điển hình là rối loạn các chức năng phổi. Cadmium cũng có thể là nguyên nhân gây ung thư.

Còn thủy ngân đi vào não và gây hư hỏng nhiều cấu trúc bao myeline của dây thần kinh. Nó làm giảm khả năng trí tuệ cũng như rối loạn tính tình và thái độ, đồng thời làm suy yếu miễn dịch. Ngộ độc cấp tính thạch tín gây nôn mửa, đau bụng tiêu chảy, khát nước dữ dội, mạch đập yếu, bí tiểu và có thể dẫn đến tử vong. Ngộ độc mãn tính da mặt xám, tóc rụng, viêm dạ dày ruột, đau tai, đau mắt…

(ST và tổng hợp)