Muốn biết cái nào tốt hơn cái nào bạn hãy đọc "cấu trúc vốn của doanh nghiệp" và "các quyết định tài trợ của doanh nghiệp".

"Trong tương lai cổ tức cũng sẽ bị đánh thuế thu nhập, nên nhận cổ tức vào thời điểm nào là rất quan trọng. Nếu thu nhập của đa phần cổ đông năm đó đều rất cao thì họ sẽ không muốn nhận cổ tức của năm đó ngay vì lại tiếp tục bị đánh thuế cao hơn, họ sẽ muốn tiếp tục đầu tư và hy vọng sẽ nhận cổ tức bằng tiền khi thu nhập không cao lắm."

Đoạn này có vẻ không hợp lý. Theo trả lời của bà Cúc, người mà ai cũng biết là ai đấy, thì: "Theo quy định tại Điều 6, thu nhập chịu thuế nhận được không bằng tiền phải quy đổi ra đồng VND theo giá thị trường của sản phẩm, dịch vụ đó hoặc sản phẩm, dịch vụ cùng loại tương đương tại thời điểm phát sinh thu nhập. Như vậy, nếu anh được nhận cổ tức bằng 100 cổ phiếu thì sẽ quy đổi số cổ phiếu này theo giá thị trường tại thời điểm nhận cổ phiếu để xác định thu nhập chịu thuế, sau đó nhân với thuế suất 5% thì sẽ ra số tiền anh phải nộp."

Như vậy là thu nhập chịu thuế từ chứng khoán chỉ liên quan tới giá cổ phiếu tại thời điểm nhận cổ phiếu thôi.

Xin bổ sung ưu điểm của việc chia cổ tức bằng cổ phiếu: Khi doanh nghiệp chia cổ tức bằng cổ phiếu thì tỷ lệ nắm giữ cổ phiếu của các cổ đông là không thay đổi, do đó công ty cổ phần đó sẽ có mức độ ổn định nhất định. Còn nếu trả cổ tức bằng tiền mặt sau đó lại huy động bằng cách phát hành mới thì công ty sẽ có thêm những cổ đông mới và có thể có ảnh hưởng sự ổn định của công ty.

Đứng dưới góc độ cổ đông thì lại khác: Trong tương lai cổ tức cũng sẽ bị đánh thuế thu nhập, nên nhận cổ tức vào thời điểm nào là rất quan trọng. Nếu thu nhập của đa phần cổ đông năm đó đều rất cao thì họ sẽ không muốn nhận cổ tức của năm đó ngay vì lại tiếp tục bị đánh thuế cao hơn, họ sẽ muốn tiếp tục đầu tư và hy vọng sẽ nhận cổ tức bằng tiền mặt khi thu nhập không cao lắm.

Cám ơn Victor đã hỏi đúng cái em cũng đang thắc mắc. Cám ơn hamy rất nhiều. Đọc đi đọc lại phần trả lời của hamy mãi em mới hiểu được.

Câu trả lời dành cho Victor không có gì phức tạp. Mọi thứ trên đời đều có thể giải quyết (tôi đang nói tới kinh doanh), vấn là giá bao nhiêu thôi. Việc các cổ đông hiện tại được mua cổ phần tương ứng với tỷ lệ họ đang có chính là "quyền lợi" rồi, và đương nhiên, cổ phần mua mới này ở mức giá mà các cổ đông hiện tại nhất trí với nhau: giá nội bộ.

Tuy vậy, giả sử ngân hàng đang có mức vốn 1.000 tỷ và đang lãi 500 tỷ. Có 2 cổ đông, mỗi người giữ 500 cổ phần, mỗi cổ phần có giá trị 1 tỷ (tất cả đều là giả sử để bán dễ hình dung). Nếu capitalize hết phần lãi 500 tỷ nói trên, thì có nhiều phương án xảy ra, do chính 2 ông cổ đông này tự thống nhất bằng một cuộc họp ở Café Illy góc Hàn Thuyên (TP.HCM). 2 ông có thể nhất trí rằng, mỗi ông cầm thêm 250 cổ phần nữa, ở mức giá cũ 1 tỷ/1 CP. Thế nhưng 2 ông cũng có thể nhất trí rằng, tớ với bác mỗi chú chỉ cần cầm thêm 200 cổ phần nữa thôi, theo tỷ lệ tương ứng, và 100 CP dư ra trong số 500 kia, chúng mình thử xem cái xã hội đang ngập trong cơn sốt CP này nó xử lý giá thế nào. Vậy là mỗi ông không có gì mất công bằng và đem bán cái 100 CP dư ra kia. Khi này, đồng bào mình đang hăng hái, nên trả riêng 100 CP đó đã là 500 tỷ, tức là bằng cả cái tích sản từ lãi sau thuế kia rồi. Thế thì 2 bác cổ đông đem 500 đó chia đôi cho nhau mang về nhà cất đi, vì đó là phần của các bác đấy chứ. Nó là thặng dư vốn. Phần các cổ đông mới xúm vào trả tới 500, thì cũng chỉ là để ôm lấy 100 mệnh giá của các bác cũ mà thôi.

Ở một phương án khác, các bác chia đủ hết số 500 kia rồi, mỗi bác cầm trọn 250. Ngân hàng vẫn thòm thèm, các bác bảo, giờ phát hành tiếp thêm 1.000 CP mới bổ sung, chúng tớ sẽ mua theo tỷ lệ thế này, nhưng giá đợt tới là 2 tỷ/CP cho riêng chúng tớ, các cậu ngoài đường tự tính rồi vào đấu nhau nhé! Khi đó câu chuyện sẽ còn phức tạp nữa. Tuy vậy, các quyết định quan trọng nhất trong việc đồng ý này là của HĐQT và Đại hội cổ đông. Thường thì phương án do HĐQT trình lên, và ĐH Cổ đông phê chuẩn. Nhưng HĐQT thường quyền lực quá, giàu quá và nhiều thông tin quá, cổ đông nhỏ và lẻ tẻ biết làm sao khác ngoài việc đồng ý 101%?

Các cấu trúc tài chính thường muôn hình vạn trạng. Một câu hỏi và một thắc mắc không bao giờ đi đến cùng được câu chuyện này. Nhưng ta chỉ cần nhớ rằng quyền lực ở trong tay những người nắm giữ nhiều của cải, tỷ trọng lớn, và nhiều thông tin. Vì thế mà việc xử lý các xung đột đang ngày càng trở thành mối quan tâm lớn nhất của mọi xã hội hiện đại, nhất là liên quan tới cổ phiếu. Bạn thấy không, nếu bạn biết rõ và tường tận mọi thứ, việc có thể "xử ép" bạn sẽ vô cùng khó khăn, kể cả khi bạn là cổ đông nhỏ.

Câu trả lời gọn nhất cho bạn: Tỷ lệ nào là phương án do con người tự đưa ra và tự đồng ý với nhau! Những người có thể quyết là người có tiếng nói và quyền lực sở hữu.

Ưu điểm chính của phương pháp này là gọn gàng và nhanh hơn do không phải làm công việc phát hành mới. Trong lần phát hành mới thì Đại hội cổ đông phải thông qua xem có phát hành mới ra ngoài bổ sung không, nếu có thì tỷ lệ so với cổ đông hiện tại bao nhiêu?

Sự khác biệt là tăng qua thưởng là mức tăng có giới hạn bên trong, do chỉ tương ứng với lượng tăng tối đa là mức lợi nhuận để lại. Còn chia cổ tức ra mới tăng, thì quyết định tăng có thể lớn vượt.

Điều này dẫn tới quyền lợi cổ đông là được chia toàn bộ số định tăng, chứ không có thêm cổ đông bổ sung. Việc tính giá cũng là thống nhất bên trong cổ đông; chứ không đợi thêm một tham số nữa là bên ngoài thị trường và cổ đông tương lai nghĩ gì về cổ phiếu sau khi đã phát hành bổ sung.

Về nguyên lý thì giá trị chẳng có gì thay đổi cả. Trường hợp duy nhất thay đổi là khi mà quốc gia nào đó có luật qui định cho trường hợp tái đầu tư kinh doanh được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Nhưng đó không phải là trường hợp của Việt Nam.

Việc tăng vốn điều lệ không phải là thích làm lúc nào thì làm. Nhưng việc chia thưởng thì dễ được chấp thuận hơn, do nếu không chia cổ tức thì đó vẫn là khoản lãi để lại bên trong của ngân hàng đó. Tỉ lệ chia cổ tức khi này bằng 0. Các phép tính giá trị sổ sách vẫn phải cộng nguyên phần này. Nhưng khi chia ra thì cổ đông có thêm cổ phần mà nắm giữ, mặc dù số nắm giữ thêm này, về nguyên lý phải làm giảm giá trị số đang nắm giữ, do giá trị ngân hàng đâu có thay đổi chỉ nhờ việc chia tách cơ học này.

Tuy vậy, do tâm lý đám đông đầu tư muốn nắm giữ cổ phần ngân hàng nào đó, sự khao khát này khiến cho cứ có thêm CP là người ta mua, và có xu hướng mua tới mức giá hiện tại, mặc dù ta biết rõ là giá trị đã bị pha loãng qua số cổ phần mới bổ sung như thế nào.

Nói chung, hiệu ứng tâm lý đặc biệt ảnh hưởng ở các cuộc chơi như thế này. Đừng ngạc nhiên nếu thấy một sự vô lý xảy ra mà tất cả vẫn hào hứng chấp nhận. Thế mới là TTCKVN chứ.