© SAGA- www.saga.vn  | Thẻ thanh toán - Payment Card (sau đây sẽ viết tắt là PC) là tên gọi chung cho các thẻ do các tổ chức tài chính - ngân hàng phát hành, có tác dụng như cái ví điện tử và mục đích chủ yếu hiện nay là dùng để thanh toán hàng hoá - dịch vụ mà không dùng tiền mặt.

Thẻ PC về cơ bản có thể phân thành 2 loại là: Thẻ Tín dụng - Credit Card (CC : từ viết tắt này chắc các bạn thường thấy trên các forum) và Thẻ Ghi nợ - Debit Card (DC)

Thẻ Tín dụng - Credit Card với cái tên này thì các bạn đã phần nào hình dung ra nó, đây là một hình thức cấp tín dụng (cho vay) cho chủ thẻ. Ở nước ngoài, nếu bạn là người có việc làm ổn định và được Công ty bạn xác nhận thì bạn có thể đến Ngân hàng để đề nghị được phát hành CC mà không cần phải mở tài khoản tiền gửi ở NH đó (chính điều này mà CC thường không có tiện ích chuyển khoản từ TK người này sang người khác như thẻ DC sẽ nói ở phần sau) và không hề phải ký quỹ, thế chấp gì cả. Ngân hàng sẽ căn cứ thu nhập của bạn đã được xác nhận để phát hành CC cho bạn với 1 hạn mức tín dụng nhất định, tức là số tiền tối đa mà bạn có thể sử dụng trong 1 tháng.

Sau đó, bạn có thể sử dụng nó để thanh toán mua hàng hoá dịch vụ, kể cả thanh toán trực tuyến qua internet, và bạn cũng có thể dùng nó để rút tiền mặt từ máy ATM. Hằng tháng, đến ngày kết sổ, NH sẽ tổng kết số tiền chi tiêu bằng CC của bạn và gửi đến bạn 1 “giấy báo nợ” gọi là bảng Sao Kê, trong đó thông thường cho thêm bạn 15 ngày để thanh toán số tiền đó. Do đó, như trên đã nói nó là tín dụng vì thực chất NH đã cho bạn vay để trả trước tiền mua hàng và thu lại sau của bạn ( thời gian trả sau từ 15 ngày đến 45 ngày tuỳ theo ngày bạn mua hàng)

Đến đây bạn sẽ hỏi vậy NH có thu lãi hay phí gì trên số tiền đó không, tôi xin thưa các bạn là hoàn toàn không có (hấp dẫn chưa !!!???) nhưng với những điều kiện sau đây:

1. Số tiền đó là tiền mua hàng hoá dịch vụ ( không phải dùng CC để rút TM)
2. Bạn thanh toán 100% số tiền trên Sao kê vào đúng thời hạn.

NH sẽ thu lãi và phí như thế nào? Họ đã thu từ 3% (ở VN) đến 5% (ở nước ngoài) đối các đơn vị chấp nhận thanh toán CC của bạn. Mà bạn có biết ở NN thường thì khâu bán lẻ sẽ có tỷ suất lợi nhuận là >= 20%, do đó để bán được hàng thì việc người bán chấp nhận mức phí này quá dể dàng (và khó mà từ chối trong xu hướng chung của XH). Và cũng chính vì thế, ở 1 số ngành hàng mà tỉ suất lợi nhuận thấp họ sẽ đòi thanh toán bằng TM, kể cả ở NN, đặc biệt là mặt hàng handheld. Chắc có bạn mua hàng ở Singapore, Malaysia chẳng hạn thì sẽ biết điều này (mặc dù bạn có CC). Cũng vì lí do này, ở VN bạn sẽ bị tính thêm thêm khoảng 3% ở rất nhiều cửa hàng nếu bạn thanh toán bằng CC cho họ, vì ở VN thì tỉ suất lợi nhuận thường thấp. Ở nước ta, chỉ những nơi sang trọng như nhà hàng, khách sạn, ….. thì không bị tính thêm thêm phí, vì lí do gì thì chắc các bạn đã hiểu.

Bạn cũng có thể thanh toán theo số tối thiểu cho NH, ở VN khoảng 20% tổng số tiền trên Sao kê (tại Techcombank là 10% số tiền trên sao kê) khi đến hạn thanh toán. Nhưng số tiền chưa thanh toán sẽ bị tính lãi vay thay vì hoàn toàn miễn phí.

Một vấn đề nữa là nếu dùng CC rút TM thì sao? Bạn sẽ bị NH trực tiếp tính phí trên số tiền đó với tỷ lệ từ 3% - 5% tuỳ theo thương hiệu thẻ và nơi bạn rút tiền. Ngoài ra, số tiền này còn bị tính lãi vay theo lãi suất NH công bố kể từ ngày rút tiền đến ngày bạn thanh toán hết nợ; và có khi còn có phí chuyển đổi tiền tệ (ví dụ từ tiền Bath Thái Lan sang VNĐ chẳng hạn, vì NH chỉ báo nợ bạn bằng VNĐ thôi).

Trong quá trình sử dụng, sẽ có 1 số qui định khác mà bạn phải chấp hành, nếu không bạn sẽ bị khoá thẻ. Ở NN với những vi phạm nghiêm trọng thì bạn sẽ bị đưa thông tin BAD CC lên toàn hệ thống NH. Khi đó, không có NH nào sẽ chịu phát hành CC cho bạn nữa. Chính vì thế, ngoài tiện ích của CC mà nhiều bạn đã biết, ở NN CC đã tạo thêm 1 tác dụng là khích thích SX và tiêu dùng, vì khi bạn chi tiêu bằng CC thì bạn cảm thấy rất thoải mái (có cảm giác như tiền trên trời rơi xuống vậy???)

Tại VN hiện nay, có rất nhiều thương hiệu CC quốc tế như: Master Card, Visa Card, American Express,... do các Cty Tài Chính nước ngoài làm chủ thươg hiệu. Các NH VCB, ACB, Eximbank... chỉ là đại lý phát hành CC cho các Cty đó thôi. Nhưng tất nhiên muốn như thế các NH phải có trình độ quản lí và CNTT đảm bảo yêu cầu, vì lúc đó thông tin CC quốc tế của bạn sẽ được chấp nhận thanh toán và kết nối khắp thế giới tại tất cả những điểm chấp nhận thanh toán và máy ATM có treo logo của loại thẻ đó. Theo tôi được biết, thẻ Master và Visa là 2 thương hiệu phổ biến nhất hiện nay trên thế giới. Ngoài ra, NH ACB còn phát hành thẻ CC nội địa là “ACB Card” chỉ chấp nhận thanh toán trên lãnh thổ VN nhưng xem ra loại thẻ này có mức phát hành dần dần đi xuống vì nhiều lí do.

Như đã nói trên, khi bạn ở NN và muốn phát hành thẻ CC thì không cần ký quỹ, thế chấp (tín chấp) nhưng ở VN thì khác. Với nhiều lí do, để đảm bảo an toàn, các NH ở VN sẽ yêu cầu bạn ký quỹ hay thế chấp thì mới phát hành CC cho bạn (trừ một số trường hợp bạn là chủ DN, CB lãnh đạo cấp cao... thì mới được tín chấp). Hay tại Techcombank, có đưa ra hai hình thức sử dụng cho CC, một là tín chấp và hai là thế chấp, tuỳ thuộc vào nhu cầu và khả năng của khách hàng. Khi bạn sử dụng hình thức thế chấp, số tiền bạn ký quỹ, thế chấp (thí dụ là sổ tiết kiệm) vẫn được hưởng quyền lợi, lãi suất bình thường nhưng bạn vẫn phải thanh toán sao kê đầy đủ, đúng hạn, không được cấn trừ vào tiền ký quỹ, thế chấp. Bạn chỉ được rút tiền ký quỹ, thế chấp sau 45 – 60 ngày kể từ khi thanh lý và không sử dụng CC nữa. Chính điều này đã làm hạn chế việc phát hành CC ở VN, cũng như phần nào mất đi ý nghĩa tín dụng của nó.

Phí phát hành CC hiện nay tại VN vào khoảng 200K cho 1 CC tuỳ theo thương hiệu và NH phát hành. Hằng năm, bạn còn phải trả phí thường niên cho CC, cũng khoảng 200K/năm/ thẻ. Thẻ CC tại VN có 2 loại: hạn mức chuẩn và hạn mức vàng (hạn mức tín dụng cao và phí phát hành, phí thường niên cao hơn). Bạn có thể phát hành thẻ phụ cho người thân, khi đó chi tiêu của thẻ phụ sẽ trừ chung vào hạn mức tín dụng của thẻ chính. Các phụ huynh có con em đi học nước ngoài thường sử dụng hình thức này để kiểm soát chi tiêu của con em mình.

Thẻ Ghi nợ - Debit Card (DC) là loại thẻ được phát hành dựa trên việc ghi nợ trực tiếp vào tài khoản tiền gửi của chủ thẻ. Do đó, việc đầu tiên để được phát hành thẻ là bạn phải làm thủ tục mở 1 tài khoản tiền gửi tại NH. Và cũng chính đặc điểm này mà DC còn có chức năng chuyển khoản từ TK tiền gửi của người này sang TK người khác và một số chức năng khác mà CC không có.

Với khái niệm như trên, điểm khác biệt so với CC là DC không hề có hạn mức tín dụng mà hạn mức sử dụng chính là số tiền bạn hiện có trong TK tiền gửi của bạn. Do mục đích chủ yếu của PC là phương tiện thanh toán không dùng TM nên thường các NH sẽ cho phép bạn dùng DC để thanh toán tiền mua hàng cho tới khi TK của bạn chỉ còn số dư tối thiểu (hiện nay đa số các NH ở VN qui định    từ 0 – 100K VNĐ), nhưng chỉ cho rút tiền mặt từ máy ATM trong giới hạn nhất định mặc dù có thể số dư TK của bạn còn rất lớn (ở VN hiện nay hạn mức rút tiền mặt từ máy ATM cho DC là 10M – 20M/ngày, tuỳ NH và tuỳ loại thẻ).

Tại VN hiện nay, DC cũng có 2 loại là DC quốc tế và DC nội địa. DC quốc tế có các thương hiệu như: Visa Debit Card, Visa Electron Card, MasterCard Dynamic, MasterCard Electronic, Master MTV Debit Card... DC nội địa là tất cả các loại thẻ mà chúng ta thường gọi là thẻ ATM (thật ra do thói quen chứ tên này không chính xác, như đã trình bày thì có nhiều loại thẻ có thể sử dụng tại máy ATM) do các NH VN phát hành với chính thương hiệu của NH đó, ví dụ : VCB Connect 24, Đông Á, Techcombank, Inconbank, BIDV, Agribank... Do chưa có tiếng nói chung nên thẻ ATM ở VN hiện nay còn tình trạng thẻ ATM của NH này có thể không rút được tiền tại máy ATM của NH khác (hiện nay bước đầu đã có một số liên minh của các NH VN về thẻ ATM). Việc này gây ra nhiều lãng phí XH như phải phát hành nhiều thẻ, đầu tư nhiều máy ATM do mỗi NH phải tự đầu tư máy... mà nhiều bài báo đã lên tiếng.

Phí phát hành DC quốc tế từ 100K – 200K và có thể có thêm phí thường niên (tuỳ thương hiệu và NH phát hành). Tất nhiên thẻ DC quốc tế có thể dùng để thanh toán và rút tiền ở những điểm chấp nhận thẻ và máy ATM khắp nơi trên thế giới, kể cả trên mạng Internet, còn DC nội địa chỉ sử dụng trên lãnh thổ VN. Phí phát hành DC nội địa từ 0 – 100K/ thẻ.

Hiện nay ở VN, đa số các nơi chấp nhận thanh toán thẻ DC đều không charge thêm phí như CC và rút tiền TM, CK bằng DC qua máy ATM cũng miễn phí, do đa số các NH cũng không thu phí trên các DV này (có một số ít NH thu với 1 tỷ lệ nhỏ, tuỳ theo loại thẻ). Nguyên nhân mà NH VN không thu phí là do đây là DV mới cần phát triển để khuyến khích không dùng TM theo chủ trương của Nhà nước (Nhà nước sẽ giải quyết được rất nhiều vấn đề và sẽ quản lý XH chặt chẽ hơn nếu đa số thanh toán qua NH. Trong tương lai, các NH VN có thể sẽ thu phí DV trên các tiện ích của DC. Ở NN, NH cũng thu phí khá cao (nhưng không bằng CC) đối với các DV trên DC. Riêng các DC quốc tế, có 1 số thu phí khoảng 1 – 2% khi rút TM bằng ATM tại máy không phải của NH phát hành (chẳng hạn Master MTV Debit card do VCB phát hành sẽ không bị tính phí khi rút TM tại các máy ATM của VCB, nhưng sẽ bị tính phí khi rút tiền tại máy ATM của NH khác hoặc ở NN).