Ngày 29/6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trung Quốc đã biểu quyết thông qua đề xuất sửa đổi luật thuế thu nhập, cho phép Chính phủ điều chỉnh mức thuế đánh vào lãi tiền gửi ngân hàng. Cũng trong ngày, Quốc hội cũng phê chuẩn đề nghị của Bộ Tài chính Trung Quốc về việc phát hành trái phiếu đặc biệt với số lượng 1,55 ngàn tỉ nhân dân tệ (tương đương 204 tỉ USD).
Sẽ giảm thuế đánh vào lãi gửi tiết kiệm?
Các nhà phân tích dự báo Chính phủ sẽ giảm thuế suất đánh vào tiền lãi gửi tiết kiệm từ mức 20% hiện tại xuống còn 10%. Nếu lạm phát còn gia tăng, Chính phủ thậm chí có thể giảm thuế suất này xuống 0%. Mục đích của việc giảm thuế đánh vào lãi gửi ngân hàng là nhằm bảo đảm tiền gửi ngân hàng không bị âm về lãi suất thực (lãi còn lại sau thuế và lạm phát), đồng thời giảm bớt dòng chảy từ tiền gửi ngân hàng sang chứng khoán.
Hiện tại, lãi suất gửi tiết kiệm kì hạn 1 năm ở Trung Quốc là 3,06%. Sau khi đóng thuế, người gửi tiền được hưởng mức lãi là 2,45%. Trong khi đó, lạm phát hàng năm ở Trung Quốc (đo bằng chỉ số giá tiêu dùng CPI) trong tháng qua đã lên đến 3,4%. Tuần trước, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Trung Quốc, ông Yi Gang, đã cảnh báo tình trạng lãi suất thực của tiền gửi ngân hàng bị âm trong dài hạn sẽ không có lợi cho nền kinh tế. Dòng tiền chuyển từ gửi ngân hàng sang cổ phiếu đã giúp cho thị trường cổ phiếu Trung Quốc tăng 130% trong năm 2006 và tăng 50% từ đầu năm 2007 đến nay.
Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, lượng tiền gửi ngân hàng của các gia đình ở Trung Quốc đã giảm kỷ lục trong tháng 5/2007, giảm 274,8 tỉ nhân dân tệ. Từ đầu năm 2007 đến nay, Ngân hàng Nhà nước Trung Quốc đã hai lần tăng lãi suất. Các chuyên gia dự báo từ nay đến cuối năm sẽ có hai đợt tăng lãi suất nữa. Thuế đánh lên tiền lãi tiết kiệm đã được Trung Quốc áp dụng từ tháng 11/1999, ngay sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á.
Phát hành lượng trái phiếu khổng lồ
Hiện vẫn chưa rõ ai sẽ mua lượng trái phiếu Chính phủ lên đến 204 tỉ USD được Quốc hội Trung Quốc phê duyệt. Nếu Bộ Tài chính bán trái phiếu cho Ngân hàng Nhà nước thì thực chất chỉ là chuyển tiền nội bộ trong Chính phủ và có rất ít tác động lên nền kinh tế. Như vậy có nhiều khả năng là trái phiếu sẽ được phát hành ra thị trường liên ngân hàng. Trong trường hợp này, sẽ tốn nhiều thời gian hơn để phát hành được con số khổng lồ 1,55 ngàn tỉ nhân dân tệ, nhưng tác động đến nền kinh tế sẽ mạnh hơn.
Hiện cũng chưa rõ về thời điểm phát hành trái phiếu. Nhật báo Tin Kinh doanh Trung Quốc cho là sẽ bắt đầu ngay tháng 7/2007, để đổ vào Công ty Đầu tư Ngoại hối Nhà nước. Theo kế hoạch, công ty này sẽ đăng ký thành lập vào tháng 8/2007 và bắt đầu hoạt động tháng 9/2007. Đầu năm 2007, Trung Quốc đã quyết định thành lập công ty này để tối đa lợi nhuận từ lượng dự trữ ngoại hối của quốc gia, đã lên tới 1,2 ngàn tỉ USD vào cuối tháng 3/2007.
Trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc cho biết trái phiếu sẽ có thời hạn ít nhất 10 năm, được giao dịch trên thị trường, và lãi suất sẽ do thị trường quyết định. Để tránh một cú sốc trên thị trường tài chính, dự kiến trái phiếu sẽ được phát hành theo từng giai đoạn.
Tuy nhiên, một giáo sư của Đại học Normal ở Bắc Kinh, ông Zhong Wei, dự báo thị trường tài chính sắp có biến động lớn từ việc phát hành trái phiếu cũng như việc thành lập công ty kinh doanh ngoại hối. Từ đầu năm 2007 đến nay, sau khi Ngân hàng Nhà nước ra lệnh tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc của các ngân hàng, lượng dự trữ này đã tăng 5 lần, trong khi lãi suất của dự trữ bắt buộc chỉ là 1%.
Tác động đến thị trường cổ phiếu
Tuy các đề xuất mới được Quốc hội phê chuẩn ngày 29/6, tin đồn đã tác động mạnh đến thị trường chứng khoán từ nhiều ngày trước. Chỉ số chứng khoán trên sàn Thượng Hải giảm 4% trong ngày thứ Năm, tiếp theo là 2,39% vào ngày thứ Sáu. Mức giảm trong ngày thứ Hai đầu tuần qua là 3,68% và trong ngày thứ Sáu tuần trước là 3,29%. Các nhà phân tích dự báo thị trường sẽ còn suy yếu nữa, khi lượng trái phiếu Chính phủ khi phát hành sẽ nuốt mất số tiền đáng ra phải đổ vào thị trường chứng khoán.
Tuy nhiên, xét về dài hạn thì các chuyên gia chứng khoán vẫn lạc quan, nhờ con số thặng dư ngoại thương và vốn FDI vẫn không ngừng tăng lên. Mặt khác, cho dù có bỏ hẳn thuế đánh lên tiền gửi tiết kiệm, lãi suất thực của gửi tiền vẫn thua xa lãi suất của chứng khoán, vì vậy xu hướng chuyển từ tiền gửi ngân hàng sang chứng khoán vẫn không đảo ngược.