WTO được thành lập ngày 1/1/1995, kế tục và mở rộng phạm vi điều tiết thương mại quốc tế của tổ chức tiền thân, GATT (General Agreement on Tariffs and Trade})- Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại. GATT ra đời sau Chiến tranh Thế giới lần thứ II, khi mà hàng loạt cơ chế đa biên điều tiết các hoạt động hợp tác kinh tế quốc tế được thành lập như một trào lưu sôi nổi. Điển hình của các cơ chế này có Ngân hàng Quốc tế Tái thiết và Phát triển, thường được biết đến với tên gọi Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF-International Monetary Fund).

Với ý tưởng hình thành những nguyên tắc, thể lệ, luật chơi cho thương mại quốc tế nhằm điều tiết các lĩnh vực việc làm, thương mại hàng hóa, khắc phục tình trạng hạn chế, ràng buộc các hoạt động này phát triển, 23 nước sáng lập GATT đã cùng một số nước khác tham gia Hội nghị về thương mại và việc làm và dự thảo Hiến chương La Havana để thành lập Tổ chức Thương mại Quốc tế (ITO- International Trade Organization) với tư cách một tổ chức chuyên môn của Liên Hiệp Quốc. Đồng thời, các nước này đã cùng nhau tiến hành các cuộc đàm phán về thuế quan và xử lý những biện pháp bảo hộ mậu dịch đang áp dụng tràn lan trong thương mại quốc tế từ đầu những năm 30, nhằm thực hiện mục tiêu tự do hóa mậu dịch, mở đường cho kinh tế và thương mại phát triển, tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống của nhân dân các nước thành viên.

Hiến chương thành lập Tổ chức thương mại Quốc tế (ITO) được thỏa thuận tại Hội nghị Liên Hiệp Quốc về thương mại và việc làm ở La Havana từ 11/1947 đến 23/4/1948, nhưng do một số quốc gia gặp khó khăn trong phê chuẩn, nên việc hình thành lập Tổ chức thương mại Quốc tế (ITO) đã không thực hiện được.

Kiên trì mục tiêu đã định, và với kết quả đáng khích lệ đã đạt được ở vòng đàm phán thuế quan đầu tiên là 45.000 ưu đãi về thuế áp dụng giữa các bên tham gia đàm phán, chiếm khoảng 1/5 tổng lượng mậu dịch thế giới, 23 nước sáng lập đã cùng nhau ký Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT), chính thức có hiệu lực vào 1/1948.

Từ đó tới nay, GATT đã tiến hành 8 vòng đàm phán chủ yếu về thuế quan. Tuy nhiên, từ thập kỷ 70 và đặc biệt từ sau Hiệp định Uruguay (1986-1994), do thương mại quốc tế không ngừng phát triển, GATT đã mở rộng diện hoạt động. Đàm phán không chỉ về thuế quan mà còn tập trung xây dựng các hiệp định hình thành chuẩn mực, luật chơi điều tiết các hàng rào phi thuế quan, thương mại dịch vụ, quyền sở hữu trí tuệ, các biện pháp đầu tư có liên quan tới thương mại, thương mại hàng nông sản, hàng dệt may, và cơ chế giải quyết tranh chấp. Với diện điều tiết của hệ thống thương mại đa biên được mở rộng, GATT - vốn chỉ là một sự thỏa thuận có nhiều nội dung ký kết mang tính chất tùy ý, đã tỏ ra không thích hợp. Do đó, ngày 15/4/1994, tại Marrkesh (Maroc), các bên đã kết thúc hiệp định thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nhằm kế tục và phát triển sự nghiệp GATT. WTO chính thức được thành lập độc lập với hệ thống Liên Hợp Quốc và đi vào hoạt động từ 1/1/1995.\\

Tính đến ngày 02/02/2007, WTO có 150 nước, lãnh thổ thành viên, chiếm 97\% thương mại toàn cầu và khoảng 30 quốc gia khác đang trong quá trình đàm phán gia nhập.

Hầu hết các quyết định của WTO đều được thông qua trên cơ sở đồng thuận. Trong một số trường hợp nhất định, khi không đạt được sự nhất trí chung, các thành viên có thể tiến hành bỏ phiếu. Khác với các tổ chức khác, mỗi thành viên WTO chỉ có quyền bỏ một phiếu và các phiếu bầu của các thành viên có giá trị ngang nhau.

Cơ quan quyền lực cao nhất của WTO là Hội nghị Bộ trưởng (Ministerial Conference), họp ít nhất 2 năm một lần. Dưới Hội nghị Bộ trưởng là Đại hội đồng (General Council)- thường họp nhiều lần trong một năm tại trụ sở chính của WTO ở Geneva. Nhiệm vụ chính của Đại hội đồng là giải quyết tranh chấp thương mại giữa các nước thành viên và rà soát các chính sách của WTO. Dưới Đại hội đồng là Hội đồng Thương mại hàng hóa (Goods Council), Hội đồng thương mại dịch vụ (Services Council) và Hội đồng giám sát về các vấn đề liên quan đến quyền Sở hữu trí tuệ (Intellectual Property Council, Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS).

Thông tin về WTO
Thông tin về WTO được cung cấp gần như đầy đủ tại trang web chính thức http://www.wto.org/.

* Trụ sở: Geneva, Thuỵ Sĩ
* Ngày thành lập: 01/01/1995
* Ra đời sau: Vòng đàm phán Uruguay (1986-1994)
* Số thành viên: 150 quốc gia và vùng lãnh thổ (tính đến 02/02/2007)
* Ngân sách 2006: 175 francs Thuỵ Sĩ
* Nhân viên: 635 người
* Tổng giám đốc: Pascal Lamy (Tổng Giám đốc thứ năm của WTO, nhận chức ngày 01/09/2005, nhiệm kỳ 2005-2009)
* Chức năng chính:
- Quản lý thực hiện các Hiệp ước thương mại WTO.
- Diễn đàn đàm phán thương mại.
- Giải quyết tranh chấp thương mại.
- Giám sát chính sách thương mại các quốc gia thành viên.
- Hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo cho các quốc gia đang phát triển.
- Hợp tác với các tổ chức quốc tế khác.

WTO phân chia thành các Ủy ban chức năng theo nội dung hiệp định. Hoạt động của các Ủy ban này gắn liền với các hiệp định đã được các thành viên cam kết. Có thể tìm kiếm hiệp định theo nhóm quy định về Hàng hoá (Goods), Dịch vụ (Services), Sở hữu trí tuệ (Intellectual Property), Giải quyết tranh chấp (Dispute Settlement) hoặc Chương trình nghị sự phát triển Doha (Doha Development Agenda) khi vào mục Chủ đề Thương mại (Trade Topic). Từ đây, mỗi nhóm lại phân thành các nhánh con liên quan tới từng hiệp định cụ thể. Nguyên văn hiệp định, tóm tắt, cập nhật tin tức về tình hình đàm phán, hoạt động của các Ủy ban chức năng nằm ngay trên cùng một trang nhánh. Báo cáo rà soát chính sách thương mại của các nước (Trade Policy Review) cũng là một nguồn tài liệu tham khảo quý khi muốn có đánh giá toàn diện và khách quan về nền thương mại của một quốc gia. .

Nếu muốn tìm toàn văn hiệp định, biểu cam kết của các nước hay văn bản làm việc của WTO, có thể sử dụng công cụ tìm kiếm văn bản rất hiệu quả tại mục Hồ sơ (Documents) bao gồm Toàn văn hiệp định (Legal Texts), Tìm kiếm hồ sơ trên mạng (Documents Online) và Hồ sơ về GATT (GATT Documents). Đừng quên đọc kỹ chỉ dẫn về cách nhập ký hiệu hoặc từ khoá để lệnh tìm kiếm cho kết quả đúng một cách nhanh nhất.

Các từ viết tắt TBT, DSB, MFN, NT hay các thuật ngữ như "chỉ dẫn địa lý", "biểu cam kết", "trợ cấp" nghe rất quen nhưng chưa hiểu rõ? Hãy sử dụng công cụ Danh mục thuật ngữ "Glossary" hoặc Cơ sở dữ liệu Thụât ngữ (Terminology Database) để tra cứu nhanh.

Muốn tổng hợp số liệu kim ngạch thương mại hàng hoá và thương mại dịch vụ toàn cầu mới nhất? Chắc chắn bạn không thể bỏ qua ấn phẩm Thống kê Thương mại quốc tế (International Trade Statistics). Hiện nay ấn bản 2006 có thể được tải xuống miễn phí.

Cơ sở dữ liệu thống kê của WTO, cho phép bạn truy xuất thông tin hồ sơ thương mại của từng nước (cả thành viên của WTO lẫn quan sát viên) hoặc của nhiều nước, khu vực hoặc toàn thế giới theo chuỗi thời gian.

Có thể tự học bằng giáo trình điện tử của WTO ngay tại nhà. Hiện nay WTO cung cấp giáo trình Tổng quan về WTO và các khoá học trực tuyến miễn phí về Hiệp định chung về Thương mại dịch vụ (GATS), Hiệp định về các biện pháp vệ sinh kiểm dịch động thực vật (SPS), Sổ tay SPS về áp dụng các quy định minh bạch hoá của Hiệp định SPS, Hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO tại địa chỉ www.wto.org/english/res_e/d_learn_e/d_learn_e.htm.

Hành trình gia nhập WTO của Việt Nam

Thời gian	Tiến trình
4/1/1995	Đơn xin gia nhập WTO của Việt Nam được Đại hội đồng tiếp nhận
31/01/1995	Ban xem xét công tác gia nhập của Việt Nam được thành lập với chủ tịch là ông Eirik Glenne, đại sứ Na Uy tại WTO.
24/08/1995	VN nộp bị vong lục về chế độ ngoại thương Việt Nam và gửi tới Ban thư ký WTO để luân chuyển đến các thành viên của ban công tác
1998- 1999	Các phiên hỏi và trả lời với ban xem xét công tác xét duyệt
Đầu năm 2002	VN gửi bản chào ban đầu về thuế quan và dịch vụ tới WTO và bắt đầu tiến hành đàm phán song phương với một số thành viên trên cơ sở bản chào ban đầu về thuế quan và dịch vụ.
9/10/2004	Việt Nam và EU đạt thỏa thuận về việc VN gia nhập WTO.
9/6/2005	Việt Nam và Nhật Bản đạt được thỏa thuận cơ bản về vấn đề mở đường cho Việt Nam gia nhập WTO.
12/6/2005	Việt Nam cử một phái đoàn đàm phán hùng hậu sang Wasington trước thềm chuyến thăm Mỹ chính thức của Thủ tướng Phan Văn Khải với quyết tâm đi đến kết thúc đàm phán song phương.
18/7/2005	Việt Nam và Trung Quốc đạt thỏa thuận về việc mở cửa thị trường để VN gia nhập WTO
31/5/2006	Ký thỏa thuận về việc kết thúc đàm phán song phương với Mỹ - nươcs cuối cùng trong 28 đối tác có yêu cầu đàm phán song phương.
26/10/2006	Việt Nam hoàn tất đàm phán đa phương tốt đẹp với các nước. Cuộc đàm phán trước đó diễn ra rất căng thẳng và tưởng chừng không thể kết thúc được cho đến phút chót.
11/1/2007	Việt Nam trở thành thành viên chính thức thứ 150 của WTO

Tổng hợp