Ngày 13/08/2008, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2008/NĐ-CP về chống thư rác[1]. Nghị định này được áp dụng đối với tổ chức, cá nhân có liên quan tới dịch vụ trao đổi thư điện tử[2], tin nhắn[3] tại Việt Nam.

Nguyên tắc gửi thư điện tử, tin nhắn quảng cáo[4]
Theo Nghị định này, việc gửi thư điện tử, tin nhắn quảng cáo phải đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc sau:

(1) Tổ chức, cá nhân ngoại trừ nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo chỉ được phép gửi thư điện tử quảng cáo, tin nhắn quảng cáo khi có sự đồng ý trước đó của người nhận.

(2) Nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo chỉ được phép gửi thư điện tử quảng cáo, tin nhắn quảng cáo cho đến khi người nhận từ chối việc tiếp tục nhận thư điện tử quảng cáo, tin nhắn quảng cáo.

(3) Trong vòng 24 giờ, kể từ khi nhận được yêu cầu từ chối, người quảng cáo[5] hoặc nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo[6] phải chấm đứt việc gửi đến người nhận các thư điện tử quảng cáo hay tin nhắn quảng cáo đã bị người nhận từ chối trước đó trừ trường hợp bất khả kháng.

(4) Nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo chỉ được phép gửi thư điện tử, tin nhắn quảng cáo từ hệ thống có các thông tin kỹ thuật đã đăng ký với Bộ Thông tin và Truyền thông.

(5) Nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng thư điện tử không được phép gửi quá 05 thư điện tử quảng cáo tới một địa chỉ thư điện tử trong vòng 24 giờ trừ trường hợp đã có thoả thuận khác với người nhận.

(6) Nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng tin nhắn không được phép gửi quá 05 tin nhắn quảng cáo tới một số điện thoại trong vòng 24 giờ và chỉ được phép gửi trong khoảng thời gian từ 7 giờ đến 22 giờ mỗi ngày trừ trường hợp đã có thoả thuận khác với người nhận.

Nguyên tắc thu thập, sử dụng địa chỉ điện tử cho mục đích quảng cáo
Đồng thời, việc thu thập, sử dụng địa chỉ điện tử cho mục đích quảng cáo cũng phải đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc sau:

(1) Chỉ được thu thập địa chỉ điện tử cho mục đích quảng cáo khi được sự đồng ý của người sở hữu địa chỉ điện tử đó.

(2) Phải nêu rõ mục đích, phạm vi sử dụng khi tiến hành thu thập địa chỉ điện tử.

(3) Phải sử dụng địa chỉ thư điện tử theo đúng mục đích, phạm vi đã được người sở hữu địa chỉ đó cho phép.

Các hành vi nghiêm cấm
Nghị định này nghiêm cấm việc thực hiện các hành vi (i) gửi thư rác; (ii) làm sai lệch thông tin tiêu đề của thư điện tử, tin nhắn nhằm mục đích gửi thư rác; (iii) tạo điều kiện, cho phép sử dụng phương tiện điện tử thuộc quyền của mình để gửi, chuyển tiếp thư rác; (iv) trao đổi, mua bán hoặc phát tán các phần mềm thu thập địa chỉ điện tử hoặc quyền sử dụng các phần mềm thu thập địa chỉ điện tử; (v) sử dụng các phần mềm để thu thập địa chỉ điện tử khi không được phép của người sở hữu địa chỉ điện tử đó; (vi) trao đổi, mua bán danh sách địa chỉ điện tử hoặc quyền sử dụng danh sách địa chỉ điện tử nhằm mục đích gửi thư rác; và (vii) các hành vi vi phạm khác theo quy định của pháp luật.

Yêu cầu đối với thư điện tử, tin nhắn quảng cáo
Thư điện tử, tin nhắn quảng cáo phải được gắn nhãn và có thông tin về người quảng cáo, nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo cũng như chức năng từ chối theo đúng quy định của Nghị định này.  Riêng thư điện tử quảng cáo còn phải có chủ đề phù hợp với nội dung quảng cáo, đồng thời nội dung này phải đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật quảng cáo.

Nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng thư điện tử, tin nhắn
Khi sử dụng/thuê dịch vụ quảng cáo bằng tin nhắn hoặc thư điện tử, người quảng cáo chỉ được phép sử dụng dịch vụ của nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng tin nhắn đã được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp mã số quản lý. Nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng thư điện tử, tin nhắn phải đáp ứng các điều kiện sau: (i) có trang thông tin điện tử cùng máy chủ dịch vụ gửi thư điện tử quảng cáo đặt tại Việt Nam và sử dụng tên miền quốc gia Việt Nam ".vn" đối với nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng thư điện tử hoặc sử dụng số thuê bao gửi tin nhắn quảng cáo do nhà cung cấp dịch vụ tin nhắn Việt Nam cung cấp đối với nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng tin nhắn; (ii) có hệ thống tiếp nhận, xử lý yêu cầu từ chối của người nhận; và (iii) đã được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp mã số quản lý.

Bồi thường thiệt hại do việc gửi thư rác
Tổ chức, cá nhân gửi thư rác gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân khác thì phải bồi thường. Mức bồi thường thiệt hại do bên gửi thư rác và bên bị thiệt hại tự thương lượng, thỏa thuận trên cơ sở nguyên tắc do pháp luật quy định. Trường hợp các bên không tự thương lượng, thỏa thuận được thì mức bồi thường được thực hiện theo Quyết định của Tòa án.

Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi gửi thư rác
Thẩm quyền xử phạt: Cơ quan có thẩm quyền xử phạt theo quy định của Nghị định này là Thanh tra chuyên ngành thông tin và truyền thông, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp trong phạm vi quản lý nhà nước ở địa phương.

Mức phạt đối với một số hành vi vi phạm được quy định tại Nghị định này như sau:

• Phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi thu thập địa chỉ điện tử cho mục đích quảng cáo không được sự đồng ý của người sở hữu địa chỉ đó;
• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi (i) sử dụng địa chỉ thư điện tử đã thu thập không đúng mục đích, phạm vi đã được người sở hữu địa chỉ đó cho phép, (ii) làm sai lệch thông tin tiêu đề của thư điện tử, tin nhắn, (iii) gửi thư điện tử quảng cáo có chủ đề không phù hợp với nội dung, hoặc (iv) thông tin về nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo hoặc người quảng cáo trong thư điện tử quảng cáo không đúng quy định;
• Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi (i) gửi thư điện tử, tin nhắn quảng cáo không có phần thông tin cho phép người nhận từ chối nhận thư điện tử, tin nhắn quảng cáo hoặc có phần thông tin cho phép người nhận từ chối nhận thư điện tử, tin nhắn quảng cáo nhưng không đáp ứng đầy đủ các điều kiện được quy định, (ii) gửi thư điện tử, tin nhắn quảng cáo không có hoặc không có đầy đủ thông tin về nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo, hoặc (iii) không chấm dứt việc gửi loại thư điện tử quảng cáo, tin nhắn quảng cáo đã bị từ chối trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu từ chối của người nhận;
• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi tạo điều kiện, cho phép người khác sử dụng phương tiện điện tử thuộc quyền của mình để gửi, chuyển tiếp thư rác;
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi (i) gắn nhãn thư điện tử, tin nhắn quảng cáo không đúng hoặc không đầy đủ theo quy định, (ii) gửi quá 05 thư điện tử, tin nhắn quảng cáo đến một địa chỉ thư điện tử hoặc một thuê bao trong 24 giờ, trừ trường hợp có thỏa thuận khác với người nhận, hoặc (iii) sử dụng máy chủ dịch vụ gửi thư điện tử quảng cáo không sử dụng tên miền quốc gia Việt Nam ".vn";
• Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi (i) trao đổi, mua bán hoặc phát tán các phần mềm thu thập địa chỉ điện tử hoặc quyền sử dụng các phần mềm thu thập địa chỉ điện tử, (ii) sử dụng các phần mềm thu thập địa chỉ điện tử để thu thập địa chỉ điện tử khi không được phép của người sở hữu địa chỉ đó, (iii) trao đổi, mua bán danh sách địa chỉ điện tử hoặc quyền sử dụng danh sách địa chỉ điện tử nhằm mục đích gửi thư rác, (iv) cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng thư điện tử, tin nhắn không có đầy đủ các hình thức tiếp nhận, xử lý yêu cầu từ chối theo đúng quy định, (v) gửi thư điện tử hoặc tin nhắn quảng cáo từ hệ thống có các thông số kỹ thuật chưa đăng ký với Bộ Thông tin và Truyền thông, (vi) gửi thư điện tử quảng cáo hoặc tin nhắn quảng cáo không có nhãn, hoặc (vii) cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng thư điện tử hoặc tin nhắn khi chưa được cấp mã số quản lý;
• Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với hành vi (i) cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng thư điện tử, tin nhắn mà không có hệ thống tiếp nhận, xử lý yêu cầu từ chối của người nhận, (ii) cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng thư điện tử mà máy chủ gửi thư điện tử quảng cáo không đặt tại Việt Nam, hoặc (iii) cung cấp dịch vụ quảng cáo bằng tin nhắn mà không sử dụng số thuê bao gửi tin nhắn quảng cáo do nhà cung cấp dịch vụ tin nhắn Việt Nam cấp.

Ngoài các hình thức xử phạt chính bằng tiền nêu trên, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà tổ chức, cá nhân còn có thể bị áp dụng một hay nhiều hình thức xử phạt bổ sung hoặc biện pháp khắc phục hậu quả sau: (i) tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm; (ii) thu hồi mã số quản lý đã được cấp; (iii) buộc thực hiện đúng các quy định của Nhà nước; (iv) buộc hoàn trả kinh phí chiếm dụng, thu sai do vi phạm hành chính gây ra; hoặc (v) tạm đình chỉ từ một tháng đến ba tháng hoặc đình chỉ vĩnh viễn hoạt động quảng cáo bằng thư điện tử, tin nhắn.

Nghị định này sẽ có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo.

---------------------------
 
[1] Thư rác (spam) là thư điện tử, tin nhắn được gửi đến người nhận mà người nhận đó không mong muốn hoặc không có trách nhiệm phải tiếp nhận theo quy định của pháp luật. Theo đó thư rác sẽ bao gồm thư điện tử rác và tin nhắn rác.

[2] Thư điện tử là thông điệp dữ liệu được gửi đến một hoặc nhiều địa chỉ thư điện tử thông qua cơ sở hạ tầng thông tin.

[3] Tin nhắn là thông điệp dữ liệu được gửi đến điện thoại, máy nhắn tin hoặc thiết bị có chức năng nhận tin nhắn.

[4] Thư điện tử quảng cáo, tin nhắn quảng cáo là thư điện tử, tin nhắn nhằm giới thiệu đến người tiêu dùng về các tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh, hoạt động xã hội, hàng hoá, dịch vụ bao gồm cả dịch vụ có mục đích sinh lời và dịch vụ không có mục đích sinh lời.

[5] Người quảng cáo là tổ chức, cá nhân có nhu cầu quảng cáo về hoạt động kinh doanh, hàng hoá, dịch vụ của mình.

[6] Nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo là tổ chức cung cấp dịch vụ gửi thư điện tử, tin nhắn quảng cáo đến người nhận.