Câu hỏi: Các công ty đa quốc gia (MNC) được lợi gì từ việc chính sách tiền tệ thắt chặt? Còn đối với các doanh nghiệp trong nước thì sao?
Trả lời: Các MNC cũng chịu những hạn chế về tín dụng và tiền tệ như các công ty trong nước. Nhưng họ lại có nhiều thuận lợi hơn trong những trường hợp chính phủ của nước chủ nhà thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt hoặc nếu như nguồn vốn trong nước trở nên quá đắt hoặc có sẵn vì những hạn chế của chính phủ nước nhà. Trong những trường hợp như thế, một chi nhánh của các MNC có lẽ sẽ tiếp cận nguồn vốn từ công ty mẹ và những công ty con khác hoặc đơn giản là họ sẽ tiếp cận thị trường Euro đô la hải ngoại (Eurodollar). Do vậy công ty con có thể thực hiện những kế hoạch chi tiêu của mình bất chấp những hạn chế của chính phủ nước nhà. Trong khi đó những công ty trong nước của quốc gia chủ nhà sẽ gặp phải bất lợi do không tiếp cận được với nguồn vốn nước ngoài. Bài học kinh nghiệm từ các quốc gia trên thế giới cho thấy rằng trong trường hợp này chính phủ của các quốc gia nước chủ nhà sẽ dễ phạm phải sai lầm khi tác động vào hệ thống ngân hàng thông qua các khoản tài trợ cho chính phủ để cấp tín dụng gián tiếp cho các công ty trong nước.
Thị trường vốn Việt Nam hiện nay một mặt vẫn còn phân cách và còn quá nhiều rào cản chẳng những đối với thị trường vốn trong nước mà còn đối với thị trường vốn nước ngoài. Trong khi đó việc nới lỏng những rào cản trên thị trường tài chính trong nước đối với các MNC là điều mà chính phủ phải chịu nhiều nhượng bộ khi đàm phán trong lộ trình hội nhập WTO. Tình hình này sẽ càng bất lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam mỗi khi chính phủ sử dụng chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm kiểm soát lạm phát. Chính sách tiền tệ kiểm soát lạm phát vô hình chung lại làm lợi cho chính các MNC và do đó càng đẩy các doanh nghiệp trong nước và thế cạnh tranh không cân xứng.
Một bài học mà các nhà hoạch định chính sách nước ta cần phải rút ra kinh nghiệm trong việc điều hành chính sách tiền tệ trong năm 2003 và qua đó là tình trạng các ngân hàng và các quỹ đầu tư thực hiện một cuộc đua tăng lãi suất đến mức chóng mặt. Chẳng hạn như Quỹ đầu tư phát triển đô thị TPHCM và một số các định chế tài chính khác đã huy động vốn, có lúc lên đến 8,5%/năm, trong khi lãi suất quốc tế lại xuống thấp đến mức thấp nhất trong vòng 45 năm qua. Chính sách tiền tệ như trên, rõ ràng đã đẩy các doanh nghiệp Việt Nam, vốn đã vào thế yếu so với các MNC hoạt động tại VN, lại gặp phải nhiều bất lợi hơn nữa. Các doanh nghiệp trong nước hoàn toàn không thể tiếp cận nguồn tài trợ từ thị trường tiền tệ quốc tế trong bối cảnh lãi suất trong nước quá cao. Trong khi đó đây lại là một ưu thế của các MNC hoạt động tại Việt Nam.
(Theo T/c Phát triển kinh tế)