Bài của Matt Steinglass (VOA) được dịch bởi TR.M đăng trên Tiền tệ & Đầu tư của báo Lao Động ngày 26/04/2007. Xin phép gõ lại để mọi người tham khảo.
===================
Vào đầu tháng 3.2007, các sàn giao dịch CK ở Hà Nội chật ních các nhà đầu tư theo kiểu "lướt sóng". Chỉ số CK VN đã tăng gấp 4 lần kể từ đầu năm 2006. Người VN đua nhau mua CP, thậm chí họ không chắc là đang mua cái gì. Chị Loan - một nhân viên kế toán - cho biết, chị cũng cố tìm đọc tài liệu về CK trên Internet, nhưng đa số mua CP theo ... trực giác.
Nhiều giao dịch CK ở VN được tiến hành trên thị trường tự do (OTC). Các nhà đầu tư OTC thừa nhận, không có sự đảm bảo chắc chắn nào về mặt pháp lý và giấy tờ cho sự sở hữu các CP mà bạn mua. Các giao dịch được thực hiện chủ yếu dựa trên... lòng tin lẫn nhau và nếu đã không có lòng tin thì chả có gì đáng tin cậy cả. Các chuyên gia phân tích tại các quỹ đầu tư quốc tế tại VN cũng khẳng định, hộ không thể nào biết được giá trị thực sự của các công ty VN, bởi vì thiếu số liệu kiểm toán.
Nhưng các nhà đầu tư nước ngoài vẫn đang đổ tiền vào VN. Năm 2006, tỉ lệ sở hữu của NĐT nước ngoài tại TTCK VN tăng từ 6% lên 17% và vào đầu tháng 3 năm 2007 con số này là 19%.
Tháng 2.2007, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo, chỉ số P/E của các CP trên TTCK VN đã là 70/1, cao gấp đôi so với các nền kinh tế tăng trưởng mạnh nhất châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ. Các chuyên gia tài chính lo ngại rằng, nếu quả bong bóng này bị nổ sẽ tạo ra làn sóng mạnh rút vốn đầu tư nước ngoài ra khỏi VN, giống như những gì đã xảy ra ở nhiều nước Châu Á trong cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ trong thập niên 1990.
Một quan chức tài chính VN thừa nhận, hậu quả của thảm kịch trên là rất nghiêm trọng. Sự đảo chiều luồng vốn không chỉ ảnh hưởng tới dự trữ ngoại tệ của VN, mà còn tác động tới tỉ giá hối đoái, hệ thống tài chính và cả nền kinh tế.
Để ngăn chặn nguy cơ này, Chính phủ VN đang cân nhắc việc thực hiện các biện pháp kiểm soát vốn để kiềm chế luồng tiền ra vào đất nước. Trước đây, các tổ chức tài chính quốc tế không tán thành với bất kỳ hình thức kiểm soát vốn nào. Họ tranh cãi rằng, tự do hóa thị trường vốn sẽ tạo điều kiện dễ dàng hơn cho các nhà đầu tư.
Nhưng, theo GS Joseph Stigltz - người đoạt giải Nobel Kinh tế, từng là chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới - kiểm soát vốn là một biện pháp đặc biệt tốt, đặc biệt là ở những thị trường nhỏ và đang phát triển. Thực tế cho thấy các nước không áp dụng biện pháp kiểm soát luồng vốn như Thái Lan phải chịu suy thoái lâu hơn và nặng hơn so với các nước có thực hiện diều này, như Malaysia.
Ông Stiglitz cho biết, biện pháp phổ biến nhất là kiểm soát "mềm", chẳng hạn đánh thuế cao đối với đầu tư ngắn hạn. "Hiệu quả của nó là không khuyến khích người ta mua bán nhanh chóng trong vòng một đêm" - ông lý giải.
Chưa rõ Chính phủ VN sẽ chọn hình thức kiểm soát nào. Nhưng các cuộc thảo luận về kiểm soát vốn đã làm giảm nhiệt TTCK. Nhiều người cho rằng, chỉ số VN-Index giảm 30% là điều có thể thấy rõ.