Ngay lập tức chấp nhận và thực hành giao dịch theo ý kiến của chuyên gia là một trong những sai lầm cơ bản nhất mà người tham gia thị trường tài chính có thể mắc phải. Cách ra quyết định đúng đắn là tự cân nhắc và lựa chọn. Trước khi sử dụng tiền đầu tư, cần học cách tự xây dựng các báo cáo thẩm định đầu tư, cho dù nó ở dạng đơn giản nhất hay vô cùng phức tạp.

Luôn có rất nhiều nhân vật được gọi là chuyên gia trên thị trường tài chính. Ý kiến của họ được trích dẫn thường xuyên trên các phương tiện truyền thông. Tuy vậy, cần luôn tỉnh táo và sáng suốt trước những gì đang đọc, nhìn hay nghe. Người phụ trách chuyên mục thông tin, rất tự nhiên, mong muốn tạo ra những điểm thu hút chú ý của người đọc và có thể khiến độc giả phải quay lại chuyên mục trong số kế tiếp. Đôi lúc, điều này có nghĩa là một ý kiến chuyên gia được sử dụng mặc dù nó chẳng có ý nghĩa nhiều. Một chuyên gia đã được sinh ra! Các nguồn phỏng vấn thường được giới truyền thông ưu dùng. Sẽ rất tuyệt nếu đó là một nguồn đủ tốt, nhưng thật tệ hại nếu nội dung phỏng vấn và các câu trích dẫn không đạt đủ mức độ tin cậy và trách nhiệm cần thiết. Vì thế, cần thật sự coi những gì nghe và đọc được chỉ như một hạt muối. Trước một sự việc, có rất nhiều góc quan sát khác nhau và luôn có những nhận định không phải cái mà chúng ta cần.

Câu chuyện của quỹ đầu tư Long Term Capital Management (LTCM) là một bằng chứng quá rõ ràng cho thấy những chuyên gia tài chính hàng đầu, những người nhận giải Nobel, và được cả cộng đồng ngưỡng mộ có khả năng gây thất vọng lớn tới chừng nào.

LCTM là một trong những quỹ hedge fund rất lớn của Mỹ vào cuối thập niên 1990. Ban điều hành quỹ này có 2 nhân vật đặc biệt là các giáo sư đồng nhận giải thưởng Nobel Kinh tế học năm 1997 cho các nghiên cứu về phái sinh chứng khoán như công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá cả tài sản tài chính, Robert Merton và Myron Scholes. LTCM bắt đầu hoạt động giao dịch từ tháng 2/1994 và đạt mức lợi nhuận xuất sắc trong hai năm đầu tiên. Các cổ đông của LCTM nhận được mức lợi nhuận 43 phần trăm tỏng năm 1995 và 41 phần trăm trong năm 1996. Đến năm 1997, mức lợi nhuận của LCTM sụt giảm đáng kể 'chỉ còn' 17 phần trăm.

Vào thời điểm tháng 12/1997, vốn cổ phần của quỹ tăng trưởng tới trên 7 tỷ USD. Ban điều hành quỹ đã quyết định không cần thiết phải duy trì nguồn vốn lớn tới như vậy và đã trả lại cho các nhà đầu tư 2,7 tỷ USD. Năm 1998, sự hoảng loạn tài chính lây lan từ nước Nga đã kéo theo LTCM phá sản kỹ thuật. Hàng chục đại gia ngân hàng nắm giữ cổ phiếu và tài sản của LTCM suýt chút nữa lâm vào một vụ phá sản dây chuyền qui mô lớn. Ngân hàng Dự trữ liên bang Mỹ đã phải can thiệp để cứu vãn sự sụp đổ của LTCM, cũng là cứu vãn sự ổn định của hệ thống tài chính lớn nhất thế giới. Trích "Văn Minh Làm Giàu & Nguồn Gốc Của Cải", trang 219-220.

Cuối cùng, chính những người ra quyết định cần chắc chắn về giá trị của các vị chuyên gia. Sử dụng những hiểu biết, kinh nghiệm, linh cảm của chính mình. Và với hàng tá kết quả nghiên cứu tin cậy hãy xác định mức độ tin cậy cũng như liệu kết luận nghiên cứu có đáng để bạn quan tâm hay không.

Đây là câu chuyện về "chuyên gia" được kể trên báo ĐTCK Online.  Rủi ro về môi trường đầu tư, đặc biệt là sự thay đổi trong các chính sách điều hành thị trường là một loại rủi ro khó tiên lượng hơn cả với nhà đầu tư. Tuy nhiên, với các nhà đầu tư cá nhân trong nước, một rủi ro nữa cũng không kém phần "nguy hiểm" là rủi ro do quá tin tưởng vào những phát ngôn kiểu "thánh sống" của một số vị được coi là chuyên gia, trong khi vị thế của chuyên gia và chất lượng các phát ngôn của họ mới là vấn đề cốt lõi.

Tại cuộc nói chuyện với các nhà đầu tư do CTCP Chứng khoán Tân Việt tổ chức, PGS.TS Phan Đăng Tuất, Viện trưởng Viện Chiến lược công nghiệp (Bộ Công thương) nói: "Trong việc ra quyết định đầu tư, linh cảm, niềm tin đóng vai trò quan trọng, đôi khi còn là nguyên nhân duy nhất dẫn đến thành công của nhà đầu tư". Theo ông Tuất, cổ phiếu nào cũng có thể mua được, điều quan trọng là mua khi nào. Tuy nhiên, để có được niềm tin, sự linh cảm này, nhà đầu tư dường như phải "nghe ngóng" rất nhiều vào các nguồn thông tin cả chính thức và không chính thức.

Một nhà đầu tư chia sẻ: "Hơn một năm nay, tôi toàn thất bại, bởi lẽ tôi tin chuyên gia nhiều quá!". Hôm trước, một chuyên gia X phán "Chắc chắn sẽ mở room", lập tức hôm sau thị trường ấm lên và nhà đầu tư phấn chấn mua vào. Hôm khác, một chuyên gia Y bảo: "Chỉ thị 03 sẽ phải nới lỏng". Lại thêm tiền vào thị trường. Cầu sẽ tăng. Giá sẽ lên và chúng ta sẽ thắng lớn. Nhà đầu tư cả tin thêm một lần dốc vốn và chờ đợi. Nhưng thực tế vẫn là thực tế: room không mở, còn Chỉ thị 03 cũng không được nới. Nhà đầu tư ngao ngán: ôi chuyên gia!

Sau những lần thất bại, nhiều người đã quay ra "trách" đơn vị xây dựng văn bản pháp luật: sao họ nói mà không làm? Sao bảo thay đổi lại không thay đổi? Nhưng, lần giở lại một số  bài viết mới giật mình: người trả lời phỏng vấn đâu phải lúc nào cũng là người trực tiếp xây dựng văn bản luật trên TTCK? Họ chỉ là những nhà chuyên môn trong lĩnh vực của họ, nói lên quan điểm của cá nhân về chính sách trên TTCK, nên phát ngôn của họ chỉ là thông tin tham khảo. Việc vội vã tin lời chuyên gia trong trường hợp này một phần do nhà đầu tư quá cả tin, phần khác còn là sự sơ suất của chuyên gia khi không chú thích rằng, đó chỉ là quan điểm của riêng tôi thôi nhé!

Mấy hôm trước, một tờ báo đã trích lời chuyên gia để đưa ra một kết luận: giá rất nhiều mã chứng khoán trên hai sàn đang ở mức "rẻ"! Nhà đầu tư nhìn nhau: liệu có đáng tin không nhỉ?

Sống ở trên đời phải có niềm tin! Tuy nhiên, đừng để giống Mỵ Châu "trái tim nhầm chỗ để trên đầu", rồi đến một lúc nào đó, bạn sẽ mất niềm tin vào tất cả. Thị trường luôn phải sống chung với thông tin nhiễu, điều quan trọng là phải biết chọn lọc để thông tin thực sự có ích trong các quyết định đầu tư của bạn.

Câu chuyện của anh Phan Đức Trung giờ đã thành hiện thực. Ngày 27/11, Tập đoàn SBI Holdings (Nhật Bản) và Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghệ (FPT) đã ký thỏa thuận lập quỹ đầu tư chung vào Việt Nam. Quỹ này có giá trị 100 triệu USD, do Công ty Cổ phần Quản lý Quỹ FPT (FPT Capital) quản lý.

Theo định hướng hai bên đặt ra, quỹ đầu tư chung này sẽ tham gia vào quá trình mua bán các doanh nghiệp lớn của nhà nước (SOEs), đặc biệt là trong ngành ngân hàng, tài chính và hướng tới các lĩnh vực đang lên như khoa học đời sống, công nghệ thông tin và dịch vụ Internet.

SBI Holdings nguyên là bộ phận đầu tư của Tổng công ty Softbank, hoạt động trong các lĩnh vực quản lý tài sản bao gồm cả đầu tư mạo hiểm, môi giới và đầu tư ngân hàng, dịch vụ tài chính dựa trên Internet.

Bài viết hay ở chỗ đưa ra một cái nhìn cụ thể, rõ ràng và chặt chẽ về "chuyên gia". Bình thường ai cũng hiểu và dùng từ "chuyên gia", nhưng chỉ là mơ hồ hiểu theo nghĩa một người giỏi hơn người thường. Thế nên việc danh hiệu này được sử dụng dễ dãi đến mức lạm phát, cũng giống như việc cô cậu nào hát một bài trên loa phường là có thể nhận ngay danh hiệu ca sĩ, nghệ sĩ.

Nếu như không có cách đánh giá cụ thể thì chuyện thật-giả chỉ có cách xác định duy nhất là THỜI GIAN. Nhưng thực tế thời gian phát triển hiện nay quá ngắn chưa đủ chuyên gia thực khẳng định tín nhiệm cũng như lộ ra những chuyên gia giả hiệu. Vì vậy những đặc điểm nhận dạng là rất cần thiết trong buổi giao thời này.

Chuyên gia Tài chính? Theo tôi sao khó gọi từ này thật! Thật sự nếu như theo ba tiêu chí của bài viết trên để phân biệt chuyên về chuyên gia Thật và Dỏm thì hầu như các chuyên gia "tự phong". Tôi biết rất nhiều thân thế, sự nghiệp, thực hành, học thuật, truyền thông...hầu như bị xét là nhóm chuyên gia dỏm. Họ dạy vài lớp, đứng vài lớp, phát biểu vài ý, chưa thực hành-đảm đương một vị trí nào thực thụ trong một tổ chức mà cũng tự "phong" là theo chuyên gia này nọ. Đúng là đang lạm phát phi mã từ chuyên gia Tài chính, theo nhịp điệu TTCK mấy năm gần đây.

"Chuyên gia là người tham gia gián tiếp hay trực tiếp các hoạt động trong một lĩnh vực cụ thể có kỹ năng, bí quyết hoặc hiểu biết vượt trội đã được chứng minh bằng kết quả thực tế. Người được công nhận chuyên gia thường có nhiều năm kinh nghiệm công tác trong lĩnh vực của mình hoặc được trải qua các khóa huấn luyện, đào tạo chuyên biệt.

Chuyên gia là người có đẳng cấp kỹ năng và kiến thức cao trong một lĩnh vực cụ thể.

Chuyên gia là người được đào tạo chuyên sâu, có kinh nghiệm thực hành, đầy đủ năng lực và kỹ năng, luôn sẵn sàng thực hiện công việc trong một lĩnh vực cụ thể."

Nói về chuyên gia trong TTCK thì trước tiên ta phải tìm hiểu xem mục đích của các chuyên gia này khi phát ngôn đã. Họ phát ngôn để làm gì? Để khẳng định thương hiệu cá nhân? Phát ngôn để trục lợi cho bản thân hoặc cho một nhóm nhà đầu tư khác? Phát ngôn vì trách nhiệm xã hội v.v..

Có người khi đọc xong bài này nói lại với tôi rằng: "Khi thị trường nhá nhem cũng là lúc kiếm tiền tốt" Vậy lúc này có phải là lúc các chuyên gia kinh tế phát huy tối đa khả mnăng kiến thức của mình hay không nhỉ?

Chuyên gia tài chính bây giờ đúng là nhiều quá ! Nếu đảo ra khu vực "phố WALL" thành phố HCM, thì có biết bao nhiêu là chuyên gia tài chính đang ngồi tư vấn cho khách hàng. Có chuyên gia thì tự xưng, vì không xưng thì không ai biết mình là chuyên gia! "Chuyên gia tự xưng" thường thích làm những công việc mà mình không chuyên, tư vấn cho khách hàng và không chịu trách nhiệm những gì tư vấn. Thiết nghĩ nên có một thước đo chuẩn mực để đánh giá năng lực của chuyên gia.  

okela - Tp. HCM 11:20, 09/10/2007